Direct antwoord
Een ongewoon voorval (lekkage, brand, storing in de zuivering, morsen bij verlading) waardoor nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving ontstaan of dreigen, moet onder de Omgevingswet zo snel mogelijk gemeld worden aan het bevoegd gezag, praktisch: de milieuklachten-/calamiteitenlijn van de omgevingsdienst of provincie. Meld ook bij twijfel: niet melden is een zelfstandige overtreding, en de gegevens over aard, oorzaak en maatregelen lever je na. Binnen ISO 14001 hoort de meldroute in de noodprocedures (8.2) en het complianceregister.
Bij een milieu-incident geldt dezelfde wet als bij een datalek en een ernstig arbeidsongeval: het incident zelf is zelden het grootste probleem, het niet melden wel. De Omgevingswet noemt het een “ongewoon voorval”, en de meldplicht is directer dan veel bedrijven denken.
De regel
Wie een activiteit verricht en weet (of redelijkerwijs kan vermoeden) dat zich een ongewoon voorval voordoet waardoor nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving ontstaan of kunnen ontstaan, moet: onmiddellijk maatregelen nemen om de gevolgen te voorkomen of beperken, en het voorval zo spoedig mogelijk melden aan het bevoegd gezag (in de praktijk de omgevingsdienst namens gemeente of provincie, en bij lozingen ook het waterschap). Daarna volgen de gegevens: aard en oorzaak, betrokken stoffen, de gevolgen en de genomen en voorgenomen maatregelen. Vergunningen en maatwerkvoorschriften kunnen aanvullende meldeisen bevatten; die staan dan in je complianceregister.
De praktijk in drie afspraken
- Het nummer klaar: de calamiteitenlijn van de omgevingsdienst in het noodplan en bij de contactenlijst (dezelfde logica als Annex A 5.5 in de beveiligingswereld: weten wie je belt vóór het nodig is).
- Melden bij twijfel: de drempel is “dreigen”, niet “vaststaan”; een snelle melding die loos blijkt, kost niets, een gemiste melding is een overtreding en kleurt elke latere inspectie.
- Eén incidentproces: het milieu-incident doorloopt dezelfde keten als elk incident: beheersen, melden, registreren, oorzaak analyseren, maatregelen en de aspectenanalyse of noodscenario’s bijwerken (ISO 14001: 8.2 en 10.2).
De koppeling met ISO 14001
De auditor toetst dit als onderdeel van de noodvoorbereiding (8.2): staat het scenario in de noodplannen, kent de werkvloer de eerste stappen (indammen, melden bij de leidinggevende), is de meldroute belegd en geoefend? En in het register: de meldplicht als bindende verplichting (6.1.3), met de incidenten en oefeningen als bewijs dat het systeem werkt. Een bedrijf dat bij de vraag “er lekt nu 200 liter olie richting de put, wat doe je?” begint met zoeken naar een telefoonnummer, heeft het antwoord al gegeven.
Zo werkt dit in Control One
Benieuwd hoe dit voor jouw organisatie uitpakt? De gratis quickscan geeft in 3 minuten een persoonlijk advies.
Veelgestelde vragen
Wat telt als ongewoon voorval?
Elke gebeurtenis die afwijkt van de normale bedrijfsvoering en waardoor nadelige gevolgen voor de leefomgeving ontstaan of dreigen: lekkage van olie of chemicaliën (ook naar de bodem of het riool), brand met rook of verontreinigd bluswater, uitval van filters of zuivering, morsen bij laden en lossen, of het overschrijden van lozingsnormen door een storing. De drempel is laag: 'dreigen' is genoeg, en de beoordeling is niet aan jou maar aan het bevoegd gezag.
Wie bel je en wat meld je?
De calamiteiten- of milieuklachtenlijn van je omgevingsdienst (of de provinciale milieuklachtenlijn); bij acuut gevaar uiteraard 112. Meld direct wat er gebeurd is, welke stoffen en hoeveelheden, de (mogelijke) gevolgen en de maatregelen die je neemt; de details (oorzaak, definitieve omvang, preventieve maatregelen) lever je na zodra bekend. Zet het nummer in het noodplan; zoeken tijdens een lekkage is verloren tijd.