Er is geen simpelere oorzaakanalyse dan de 5x waarom-methode: blijf “waarom?” vragen tot je voorbij het symptoom bij de echte oorzaak bent. Geen opleiding nodig, geen software, en verrassend vaak raak. De enige regel die telt: stop nooit bij “menselijke fout”.
Waarom het werkt, met een voorbeeld
Een klant ontving de verkeerde maat.
- Waarom? De order is verkeerd ingevoerd.
- Waarom? De verkoper nam de maat telefonisch aan en verstond hem verkeerd.
- Waarom leidde dat tot levering? Er ging geen orderbevestiging naar de klant.
- Waarom niet? Bij telefonische orders slaat het systeem de bevestigingsstap over.
- Waarom? Die flow is nooit ingericht toen telefonische orders erbij kwamen.
De echte oorzaak: een gat in de orderflow, niet “de verkoper lette niet op”. En de maatregel (bevestigingsstap ook voor telefonische orders) voorkomt de hele categorie fouten, niet alleen deze ene.
De vier regels die het verschil maken
- Stop nooit bij de mens. “Menselijke fout” is een tussenstation. Waarom kón de fout gebeuren, waarom werd hij niet opgevangen? Systemen die van foutloze mensen afhangen, zijn zelf de fout.
- Blijf bij de feiten. Elk antwoord moet controleerbaar zijn, anders analyseer je aannames.
- Doe het samen met de mensen die het werk doen, zonder afrekensfeer.
- Documenteer de keten als onderbouwing van je corrigerende maatregel.
Wanneer 5x waarom, wanneer iets zwaarders?
| Situatie | Methode |
|---|---|
| Enkelvoudige, overzichtelijke afwijking | 5x waarom |
| Complex probleem, meerdere factoren | Visgraatdiagram eerst, dan 5x waarom per verdachte |
Tip van Control One: Vijf is een vuistregel, geen wet. Soms ben je er in drie stappen, soms zijn er zeven nodig. Het stopcriterium is inhoudelijk: je bent er wanneer de oorzaak structureel is (een proces of systeem, geen persoon) én beïnvloedbaar.
De auditor toetst niet de methode maar de diepgang: ging de analyse voorbij het symptoom, en pakt de maatregel de gevonden oorzaak? Wil je zien hoe oorzaakanalyse past in je verbeterproces? Bekijk de ISO 9001-checklist of doe de Quickscan.
Klaar om te starten met ISO 9001?
Control One structureert je kwaliteitsmanagementsysteem: procesoverzichten, KPI’s, interne audits en directiebeoordeling. Alles op één plek.
Naslagwerk uit de kennisbank
Wat is de 5x waarom-methode?
5x waarom is de eenvoudigste oorzaakanalyse: blijf 'waarom' vragen tot je bij de structurele oorzaak bent. Zo pas je hem goed toe, met voorbeeld en valkuilen.
ISO 9001 clausule 10.2: Afwijkingen en corrigerende maatregelen
Clausule 10.2 van ISO 9001 eist een sluitend proces voor afwijkingen en klachten: reageren, oorzaak analyseren, maatregelen nemen en effectiviteit toetsen.
Wat is ISO 9001?
ISO 9001 is de internationale norm voor kwaliteitsmanagement. Lees wat de norm inhoudt, voor wie hij bedoeld is en wat certificering je organisatie oplevert.
Gerelateerde artikelen
ISO 9001 en digitalisering: van papier naar workflow
Een kwaliteitssysteem op papier en in losse spreadsheets is kwetsbaar. Zo digitaliseer je je kwaliteitssysteem, zodat het levend, vindbaar en aantoonbaar wordt.
Kansen benutten: de vergeten helft van clausule 6.1
Iedereen kijkt naar risicos, maar clausule 6.1 gaat ook over kansen. Zo benut je de vergeten helft: verbeterkansen die je organisatie sterker maken.
De vragen die een ISO 9001-auditor stelt (en hoe je je voorbereidt)
Wat vraagt een auditor eigenlijk? Zo bereid je je organisatie voor op de typische auditvragen, zodat de audit een bevestiging wordt in plaats van een examen.
Eén afwijkingenregister: alles op één plek
Klachten, afkeur, auditbevindingen: versnipperd over lijstjes leert niemand. Zo bouw je één afwijkingenregister dat je verbeterproces echt aandrijft.