Sommige problemen zijn te groot voor één “waarom”-keten. Een terugkerende klacht met vermoedelijk meerdere oorzaken vraagt eerst breedte: welke factoren spelen allemaal mee? Het visgraatdiagram (Ishikawa) legt dat systematisch bloot, voordat je de diepte in gaat.
Wanneer visgraat, wanneer 5x waarom?
- 5x waarom: voor enkelvoudige, overzichtelijke afwijkingen. Snel één spoor de diepte in.
- Visgraat: voor complexe of terugkerende problemen met meerdere factoren. Eerst breed alle kandidaten in beeld, dan de meest waarschijnlijke uitdiepen.
Ze zijn complementair, geen concurrenten. Vaak begin je met de visgraat en dieP je de hoofdverdachten uit met 5x waarom.
De 6M-categorieën
Het diagram hangt mogelijke oorzaken aan zes “graten”:
| Categorie | Vragen |
|---|---|
| Mens | Kennis, belasting, communicatie |
| Machine | Apparatuur, gereedschap, software |
| Methode | Werkwijze, instructies, proces |
| Materiaal | Grondstoffen, onderdelen, informatie-input |
| Meting | Meetmiddelen, definities, controles |
| Milieu | Omgeving, tijdsdruk, cultuur |
Voor diensten wordt de set vaak aangepast; de categorieën zijn een geheugensteun, geen wet.
Zo bouw je hem
- De kop: formuleer het probleem concreet en feitelijk (“15% van de leveringen in Q3 was te laat”).
- De graten: teken de zes categorieën als zijtakken.
- Vullen met het team: brainstorm per categorie de mogelijke oorzaken. De werkvloer ziet oorzaken die het management niet kent.
- Verifiëren en prioriteren: markeer de meest waarschijnlijke kandidaten en toets ze aan de feiten. Een diagram vol meningen is pas een analyse als de verdachten gecheckt zijn.
- Uitdiepen met 5x waarom tot de structurele oorzaak.
Tip van Control One: De categorieën dwingen breedte af. Zonder structuur blijft een team hangen bij de eerste plausibele verklaring, meestal “mens”, terwijl de echte oorzaak vaak in methode of meting zit. Documenteer het diagram (een foto volstaat) bij je afwijkingsdossier.
Als dezelfde klacht drie keer terugkomt na drie keer “opgelost”, was de analyse te smal. Dan is de visgraat het juiste zwaardere gereedschap. Wil je je verbeterproces versterken? Bekijk de ISO 9001-checklist of doe de Quickscan.
Klaar om te starten met ISO 9001?
Control One structureert je kwaliteitsmanagementsysteem: procesoverzichten, KPI’s, interne audits en directiebeoordeling. Alles op één plek.
Naslagwerk uit de kennisbank
Wat is een visgraatdiagram (Ishikawa)?
Het visgraatdiagram brengt mogelijke oorzaken van een probleem gestructureerd in kaart langs zes categorieën (6M). Wanneer je hem gebruikt en hoe, stap voor stap.
Wat is de 5x waarom-methode?
5x waarom is de eenvoudigste oorzaakanalyse: blijf 'waarom' vragen tot je bij de structurele oorzaak bent. Zo pas je hem goed toe, met voorbeeld en valkuilen.
Wat is ISO 9001?
ISO 9001 is de internationale norm voor kwaliteitsmanagement. Lees wat de norm inhoudt, voor wie hij bedoeld is en wat certificering je organisatie oplevert.
Gerelateerde artikelen
ISO 9001 en digitalisering: van papier naar workflow
Een kwaliteitssysteem op papier en in losse spreadsheets is kwetsbaar. Zo digitaliseer je je kwaliteitssysteem, zodat het levend, vindbaar en aantoonbaar wordt.
Kansen benutten: de vergeten helft van clausule 6.1
Iedereen kijkt naar risicos, maar clausule 6.1 gaat ook over kansen. Zo benut je de vergeten helft: verbeterkansen die je organisatie sterker maken.
De vragen die een ISO 9001-auditor stelt (en hoe je je voorbereidt)
Wat vraagt een auditor eigenlijk? Zo bereid je je organisatie voor op de typische auditvragen, zodat de audit een bevestiging wordt in plaats van een examen.
Eén afwijkingenregister: alles op één plek
Klachten, afkeur, auditbevindingen: versnipperd over lijstjes leert niemand. Zo bouw je één afwijkingenregister dat je verbeterproces echt aandrijft.