Direct antwoord
De Omgevingswet (sinds 2024) bundelt tientallen wetten over de fysieke leefomgeving in één stelsel: bedrijven vallen onder algemene regels per milieubelastende activiteit (voorheen het Activiteitenbesluit), aangevuld met vergunningplichten voor zwaardere activiteiten, alles via één Omgevingsloket. Voor het milieumanagementsysteem betekent dit: het complianceregister (ISO 14001, 6.1.3) is opgebouwd rond 'milieubelastende activiteiten', decentrale regels van gemeente en waterschap wegen zwaarder, en de algemene zorgplicht geldt altijd.
De Omgevingswet is de grootste herziening van het Nederlandse omgevingsrecht ooit: tientallen wetten en honderden regelingen over milieu, bouwen, water en ruimte zijn sinds 2024 gebundeld in één stelsel. Voor bedrijven met een milieumanagementsysteem verandert vooral de structuur waarin de verplichtingen staan, en dus de opbouw van het complianceregister.
Hoe het stelsel werkt
De kern voor bedrijven: je activiteiten zijn milieubelastende activiteiten (MBA’s) met per activiteit regels uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), de opvolger van het Activiteitenbesluit. Lichte activiteiten vallen onder algemene regels (soms met meldplicht), zwaardere onder vergunningplicht. Daarnaast stellen gemeente (omgevingsplan) en waterschap eigen regels die per locatie verschillen, en geldt over alles heen de algemene zorgplicht: ook zonder specifiek voorschrift moet je nadelige milieugevolgen voorkomen of beperken. Alles loopt via één digitaal loket: het Omgevingsloket, waar je per locatie en activiteit kunt checken welke regels en meldplichten gelden.
Wat dit betekent voor je complianceregister
Het register van bindende verplichtingen (ISO 14001, clausule 6.1.3) bouw je onder de Omgevingswet logisch op per milieubelastende activiteit: welke MBA’s voeren wij uit, welke Bal-regels en meldingen horen daarbij, welke lokale regels komen erbovenop, en welke vergunningvoorschriften gelden. Let op drie praktische punten: decentrale verschillen (het omgevingsplan van je gemeente kan strengere of andere regels bevatten dan de landelijke; bij verhuizing of uitbreiding opnieuw checken), wijzigingen melden (nieuwe of gewijzigde activiteiten vaak vooraf melden via het loket; koppel dit aan je wijzigingsbeheer) en de zorgplicht documenteren (bij activiteiten zonder specifieke voorschriften laat je via de aspectenanalyse zien dat je de zorgplicht invult).
De kans voor het managementsysteem
De overgang is ook een natuurlijk moment: het complianceregister herzien langs de MBA-structuur, het Omgevingsloket-overzicht als bijlage bewaren, en de jaarlijkse compliance-evaluatie (9.1.2) tegen de actuele regels uitvoeren. Een 14001-systeem dat nog naar het Activiteitenbesluit verwijst, is gedateerd, en de auditor weet dat ook.
Zo werkt dit in Control One
In de portal staat bij elk onderdeel uitleg in gewone taal, precies op het moment dat je het nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Wat is een milieubelastende activiteit (MBA)?
De bouwsteen van de Omgevingswet: een activiteit die het milieu kan belasten (bijvoorbeeld een metaalbewerking, opslag van gevaarlijke stoffen, een stookinstallatie), met per activiteit de regels uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal): meldplicht, voorschriften of vergunningplicht. Een bedrijf heeft meestal meerdere MBA's tegelijk; samen bepalen ze je verplichtingen.
Wat is er met de omgevingsdienst?
De omgevingsdiensten blijven de uitvoerings- en toezichtsorganisaties namens gemeenten en provincies: zij behandelen meldingen en vergunningen en voeren de milieucontroles uit. Voor het contact met autoriteiten (en Annex A 5.5-achtige afspraken binnen 14001) is de omgevingsdienst voor de meeste bedrijven hét milieuloket.