Direct antwoord
De scope-indeling van het GHG-protocol verdeelt broeikasgasemissies naar herkomst: scope 1 zijn directe emissies uit eigen bronnen (aardgas, eigen wagenpark, koudemiddelen), scope 2 zijn indirecte emissies van ingekochte energie (elektriciteit, warmte), en scope 3 omvat alle overige ketenemissies, stroomopwaarts (ingekochte goederen, transport, woon-werk) en stroomafwaarts (gebruik en afdanking van producten). Scope 3 is bij de meeste bedrijven veruit de grootste én de lastigste.
De scope-indeling is de boekhoudregel van de CO2-wereld: wie emissies wil meten of rapporteren, moet eerst afspreken welke emissies van wíe zijn. Het internationale GHG-protocol lost dat op met drie scopes, en vrijwel elk kader (CO2-Prestatieladder, CSRD, klantvragen) bouwt erop voort.
De drie scopes
Scope 1, direct: emissies uit bronnen die de organisatie zelf bezit of beheerst: de gasketel, het eigen wagenpark (diesel, benzine), procesemissies en lekkende koudemiddelen uit koelinstallaties. Dit is de schoorsteen op je eigen dak.
Scope 2, ingekochte energie: de emissies van de opwekking van jouw ingekochte elektriciteit, warmte of stoom. De schoorsteen staat bij de energieleverancier, het verbruik is van jou. Aantoonbaar groene stroom (met certificaten van oorsprong) telt hier lager tot nul.
Scope 3, de keten: alle overige indirecte emissies, in vijftien categorieën: stroomopwaarts onder meer ingekochte goederen en diensten, transport door derden, zakelijke reizen, woon-werkverkeer en afvalverwerking; stroomafwaarts onder meer het gebruik en de afdanking van verkochte producten. Bij de meeste bedrijven is scope 3 zeventig procent of meer van het totaal.
Waarom de indeling ertoe doet
Drie redenen. Vergelijkbaarheid: iedereen die volgens de scopes rapporteert, telt op dezelfde manier, zonder dubbeltellingen. Sturing: elke scope heeft eigen knoppen: scope 1 verlaag je met elektrificatie en zuinige installaties, scope 2 met groene inkoop en besparing, scope 3 met inkoopbeleid, ontwerp en leverancierskeuzes. De keten kijkt mee: jouw scope 1 en 2 zijn de scope 3 van je klanten; daarom vragen grote afnemers hun leveranciers om cijfers, en is een goede eigen footprint een commercieel antwoord.
Binnen ISO 14001 verschijnen de scopes zodra energie en emissies significante milieuaspecten zijn (6.1.2): de footprint per scope is dan de logische monitoringsvorm (9.1), en het levenscyclusperspectief van de norm is inhoudelijk hetzelfde denken als scope 3.
Zo werkt dit in Control One
In de portal staat bij elk onderdeel uitleg in gewone taal, precies op het moment dat je het nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Waarom telt gekochte stroom als scope 2 en niet scope 1?
Omdat de schoorsteen bij de energiecentrale staat, niet bij jou: de emissie is indirect maar wel het gevolg van jouw verbruik. De aparte scope voorkomt dubbeltelling (de centrale rapporteert dezelfde emissie als haar scope 1) en maakt zichtbaar wat je met groene-stroomkeuzes kunt beïnvloeden.
Moet je scope 3 rapporteren?
Dat hangt van het kader af: de CO2-Prestatieladder vraagt scope 3-inzicht vanaf niveau 4, de CSRD vraagt materiële scope 3-categorieën van rapportageplichtige bedrijven, en grote klanten vragen hun leveranciers steeds vaker om cijfers (jouw scope 1 en 2 zijn immers hún scope 3). Begin pragmatisch met de grootste en best meetbare categorieën: ingekochte goederen, transport en woon-werkverkeer.