Direct antwoord
Een RI&E opstellen doe je in 6 stappen: kies een (branche-)instrument, inventariseer alle gevaren per afdeling of werksoort inclusief psychosociale belasting, evalueer en prioriteer de risico's, stel het plan van aanpak op met maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie, laat de RI&E toetsen door een gecertificeerde deskundige (verplicht boven 25 medewerkers), en houd hem actueel bij wijzigingen en incidenten. De RI&E is wettelijk verplicht voor elke werkgever en de kern van clausule 6 van ISO 45001.
De RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) is het wettelijk verplichte fundament van elk arbobeleid én de kern van ISO 45001 clausule 6. Zo stel je er een op die de Arbeidsinspectie, de certificeerder en vooral je eigen mensen dient.
Stap 1: Kies het instrument en organiseer
Check op rie.nl of je branche een erkend RI&E-instrument heeft (bouw, metaal, installatietechniek, kantoren: vrijwel elke sector heeft er een): dat scheelt werk en geeft kleine werkgevers toetsingsvrijstelling. Beleg de uitvoering bij de preventiemedewerker, en betrek de OR of personeelsvertegenwoordiging vanaf de start; zij hebben instemmingsrecht op de RI&E en ISO 45001 (5.4) eist werknemersparticipatie expliciet.
Stap 2: Inventariseer de gevaren
Loop het bedrijf systematisch door, per afdeling of werksoort: fysieke gevaren (machines, vallen, aanrijden, elektriciteit), fysische factoren (geluid, trillingen, klimaat), gevaarlijke stoffen, fysieke belasting (tillen, beeldschermwerk), en nadrukkelijk ook psychosociale arbeidsbelasting: werkdruk, agressie, ongewenst gedrag; het meest gemiste en meest voorkomende risico. Gebruik naast de checklist ook de werkvloer zelf: rondgangen, gesprekken en de incident- en verzuimhistorie.
Stap 3: Evalueer en prioriteer
Weeg per gevaar de kans, de ernst en de blootstelling (hoeveel mensen, hoe vaak), bijvoorbeeld met de methode uit het branche-instrument. De uitkomst is een geprioriteerde risicolijst: wat moet eerst. Betrek medewerkers bij de weging; zij kennen de dagelijkse werkelijkheid achter het papier.
Stap 4: Stel het plan van aanpak op
Per risico een maatregel volgens de arbeidshygiënische strategie: eerst elimineren, dan vervangen, dan technisch, dan organisatorisch, en pas als laatste PBM’s; afwijken van die volgorde mag alleen beargumenteerd. Per maatregel: een eigenaar, een termijn en de benodigde middelen. Het plan van aanpak is verplicht onderdeel van de RI&E en het levende werkdocument van je arbobeleid.
Stap 5: Laat toetsen waar verplicht
Boven de 25 medewerkers (of zonder erkend instrument): toetsing door een gecertificeerde kerndeskundige of arbodienst, die de volledigheid en betrouwbaarheid beoordeelt. Verwerk de toetsingsopmerkingen; het toetsingsbewijs is vast auditmateriaal, ook voor ISO 45001.
Stap 6: Houd de RI&E levend
Actualiseer bij wijzigingen (nieuwe machines, verbouwing, reorganisatie: koppel aan het wijzigingsbeheer van 8.1.3), na incidenten (10.2 eist expliciet de her-beoordeling), en bewaak de voortgang van het plan van aanpak periodiek, met rapportage aan directie en medezeggenschap. Voor ISO 45001 is dit de doorlopende gevarenidentificatie van 6.1.2: de RI&E is geen document dat af is, maar een proces dat draait.
Zo werkt dit in Control One
De implementatiecoach in de portal vertaalt dit stappenplan naar concrete stappen met uitleg, sjablonen en voortgang.
Veelgestelde vragen
Wanneer moet een RI&E getoetst worden?
Werkgevers met meer dan 25 medewerkers moeten de RI&E laten toetsen door een gecertificeerde arbokerndeskundige of arbodienst. Tot en met 25 medewerkers geldt een vrijstelling, mits je een erkend branche-RI&E-instrument gebruikt (herkenbaar aan het erkenningsvinkje op rie.nl). Zonder erkend instrument geldt de toetsplicht ook voor kleine werkgevers.
Hoe vaak moet de RI&E vernieuwd worden?
De wet noemt geen vaste termijn maar eist actualiteit: herzie bij belangrijke wijzigingen (verhuizing, nieuwe machines of processen, reorganisatie, gewijzigde wetgeving) en na relevante incidenten. De praktijknorm is een integrale herziening elke 4 tot 5 jaar met tussentijdse updates; ISO 45001 verlangt bovendien een doorlopend proces in plaats van een periodiek document.