Direct antwoord
Een CAPA (Corrective And Preventive Action, ook wel CPAR) is een gestructureerde verbeteractie naar aanleiding van een afwijking, klacht of incident: eerst de directe correctie, dan de oorzaaksanalyse, dan een structurele maatregel om herhaling te voorkomen, en tot slot de controle of die maatregel werkt. Het CAPA-proces is het verbeterhart van elke ISO-norm (clausule 10).
Een CAPA (Corrective And Preventive Action), in sommige systemen CPAR genoemd, is een gestructureerde verbeteractie naar aanleiding van een afwijking, klacht, incident of auditbevinding. Het CAPA-proces vormt het verbeterhart van elke ISO-norm: clausule 10 eist dat organisaties afwijkingen niet alleen herstellen, maar de oorzaak wegnemen zodat herhaling wordt voorkomen.
De vier stappen van een CAPA
- Correctie: los het directe probleem op. De klant krijgt het juiste product, het lek wordt gedicht, de fout wordt hersteld.
- Oorzaaksanalyse: onderzoek waarom het kon gebeuren. Vraag door voorbij het symptoom: “de medewerker maakte een fout” is zelden de echte oorzaak; “de werkinstructie ontbrak” of “de controle stond niet in het proces” wel.
- Corrigerende maatregel: neem de oorzaak weg met een structurele aanpassing: een proceswijziging, een extra controle, een training of een technische maatregel.
- Effectiviteitscontrole: check na verloop van tijd of de maatregel werkt. Komt de afwijking niet meer terug, dan mag de CAPA dicht.
Waar komen CAPA’s vandaan?
Uit interne en externe audits, klachten, incidenten en datalekken, leveranciersproblemen en eigen constateringen. Een gezond managementsysteem heeft een doorlopende stroom kleine CAPA’s; dat bewijst dat de organisatie leert.
Veelgemaakte fouten
- Alleen corrigeren, nooit analyseren: het probleem komt dan gegarandeerd terug.
- Oorzaaksanalyse op symptoomniveau: “menselijke fout” als eindconclusie betekent meestal dat er niet ver genoeg is doorgevraagd.
- CAPA’s sluiten zonder effectiviteitscheck: de auditor vraagt naar het bewijs dat de maatregel werkt.
- Geen eigenaar en deadline: een CAPA zonder eigenaar blijft eeuwig open staan.
Zo werkt dit in Control One
In de portal staat bij elk onderdeel uitleg in gewone taal, precies op het moment dat je het nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een correctie en een corrigerende maatregel?
Een correctie lost het directe probleem op (het foute product vervangen); een corrigerende maatregel pakt de oorzaak aan zodat het probleem niet terugkomt (de controlestap aanpassen die de fout doorliet).
Wat is een goede oorzaaksanalyse-methode?
De 5x-waarom-methode is voor het MKB meestal voldoende: vraag bij elke oorzaak opnieuw waarom, tot je bij een oorzaak komt die je kunt wegnemen. Voor complexe problemen zijn visgraatdiagrammen (Ishikawa) gangbaar.
Wanneer mag je een CAPA sluiten?
Pas nadat de maatregel is doorgevoerd én je hebt gecontroleerd dat hij effectief is: de afwijking komt niet terug. Sluiten direct na het doorvoeren, zonder effectiviteitscheck, is een klassieke auditbevinding.